स्वच्छ भारत मिशन – एक राष्ट्रव्यापी स्वच्छता मोहीम (Swachh Bharat Mission – SBM)

योजनेचा उद्देश: स्वच्छ भारत मिशन ही भारत सरकारने सुरू केलेली महत्त्वाकांक्षी योजना आहे, ज्याचा उद्देश म्हणजे संपूर्ण देशात स्वच्छता, स्वच्छ जीवनशैली, आणि खुले शौचमुक्त भारत घडवणे. या योजनेच्या माध्यमातून नागरिकांमध्ये स्वच्छतेबद्दल जागृती निर्माण करणे, शौचालयांचे बांधकाम करणे, कचरा व्यवस्थापन सुधारणा करणे, आणि पर्यावरणपूरक पद्धतीने स्वच्छता राखणे हे मुख्य उद्दिष्ट आहे.

महत्वाची वैशिष्ट्ये

• 🔹 शौचालयांची निर्मिती व वापरासाठी प्रोत्साहन
• 🔹 ग्रामीण आणि शहरी भागात स्वच्छतेबद्दल जनजागृती
• 🔹 कचरा संकलन, वर्गीकरण आणि पुनर्वापर
• 🔹 प्लास्टिकमुक्त परिसर तयार करणे
• 🔹 लोकसहभागाच्या माध्यमातून अभियानाची अंमलबजावणी

योजना टप्पे (Phases)

स्वच्छ भारत मिशन – ग्रामीण (SBM-G): ग्रामीण भागात घरगुती शौचालयांचे बांधकाम, गाव खुले शौचमुक्त (ODF) घोषित करणे, ग्रामपंचायतीद्वारे स्वच्छतेसाठी निधी मुहैय्या करणे.

स्वच्छ भारत मिशन – शहरी (SBM-U): शहरी भागातील स्वच्छता सुधारणा, सार्वजनिक शौचालये, ठोस व ओलावलेला कचरा व्यवस्थापन, आधुनिक स्वच्छता तंत्रज्ञानाचा वापर.

लाभार्थी / अनुदान

लाभार्थी: संपूर्ण भारतातील नागरिक, ग्रामपंचायती, नगरपालिका, शाळा व सामाजिक संस्था. गरीब व वंचित कुटुंबांना शौचालय बांधण्यासाठी आर्थिक मदत, तसेच शहरी भागातील नागरिकांसाठी सार्वजनिक स्वच्छता सुविधा.

शौचालयासाठी अनुदान: ग्रामीण भागातील पात्र कुटुंबांना ₹12,000/- पर्यंतचे अनुदान. शहरी भागात नगरपालिका/नगरपंचायताद्वारे सुविधा उपलब्ध. शौचालय बांधणीनंतर निधी थेट खात्यात जमा केली जाते.

जनजागृती व सहभागीपणा

• 🔹 स्वच्छता ही सेवा, प्लास्टिक मुक्त भारत, आणि स्वच्छता रॅलीज यासारख्या कार्यक्रमांचे आयोजन
• 🔹 विद्यार्थी शपथ, पोस्टर स्पर्धा इत्यादी कार्यक्रम
• 🔹 सामाजिक संस्था, स्वयंसेवी संस्था आणि नागरिकांचा सक्रिय सहभाग

संपर्क व अधिक माहिती

अधिकृत वेबसाइट: swachhbharatmission.gov.in

राज्य स्वच्छता कक्ष, महाराष्ट्र शासन / ग्रामपंचायत कार्यालय तसेच स्थानिक कार्यालय यांना संपर्क करा.

© २०२५ सोन्याची शिरोली ग्रामपंचायत | सर्व हक्क राखीव
“स्वच्छ भारत — आपला भारत”